Informatie over het Requiem Athée van tekstschrijver Michel Onfray en componist Nanne van der Werff

Requiem Athée
Michel Onfray (1959) is een bekende Franse filosoof en schrijver. Hij noemt zich hedonist en atheïst.
Wij mensen moeten genieten, meent Onfray. We hebben alleen ons lijf. Je zou in hedendaagse, modieuze taal kunnen zeggen: we zijn ons lijf. Vochten, sappen, klieren en vlees, iets anders is er niet, zegt de Franse filosoof, Ons lijf stroomt, gist, vermaalt, plast, zweet, neemt in en scheidt uit, het paart met andere lijven. Zullen we daar als filosoof maar van uitgaan?
Het lichaam is het laboratorium van de geest, zegt Onfray. Ook de genoegens van de geest zijn verbonden met het lichamelijke en de zintuiglijke waarneming. De hedonist wil profiteren van het moment dat zich aanbiedt. Hij maakt zich niet druk over het verleden of de toekomst; dat veroorzaakt maar nostalgie of dat leidt slechts tot angstig afwachten. Waar het om gaat, aldus Onfray, is alleen uit het heden de kwintessens te halen en het moment tot eeuwigheid te verheffen.
De Franse filosoof Michel Onfray schreef werken met veelzeggende titels als ‘De kunst van het genieten’ (1991) en ‘Levenskunst’ (1993).

Behalve hedonist is Onfray ook atheïst. God is, aldus de Franse filosoof, van menselijke makelij, gefabriceerd om de doodsangst en de angst voor het niets (le néant) tegen te gaan. Onfray stelt vast dat er altijd wel mensen zullen zijn die de doodsangst niet aankunnen en God zal dus wel blijven rondwaren: “le dernier dieu disparaîtra avec le dernier des hommes. Et avec lui la crainte, la peur, l’angoisse, ces machines à créer des divinités.”(de laatste god zal verdwijnen met de laatste der mensen. En met hem de vertwijfeling, de angst, de beduchtheid, deze werktuigen om goden te creëren) Het zal duidelijk zijn dat Onfrays opvattingen door de katholieken in Frankrijk niet werden gewaardeerd.
In 2013 schrijft Michel Onfray ‘Un requiem athée.’ Dat requiem geeft hij de structuur van het katholieke requiem, maar God is afwezig in Onfrays tekst. De mens is er wel, maar die mens is niet meer dan een ‘kruimel op de rok van het universum’ en stelt onder de ‘spiegel van de eeuwigheid’ eigenlijk niet zoveel voor. Die mens moet zich ook maar niet zo druk maken om zijn dood, vindt de filosoof. Uiteindelijk sterft de dood ook. Meer dan niets geworden, zal ook het niets (le néant) van het graf worden verniet (Onfray gebruikt het neologisme ‘néantisé’). Niets zal alles geworden zijn in een eeuwige wetmatigheid van het universum.

In zijn poëtische dodenmis betoogt Onfray dus dat de mens deel uitmaakt van een grote, natuurlijke cyclus binnen de kosmos. Onfray klaagt nergens over het feit dat de mens moet sterven; liever kiest hij bezwerende woorden waarmee hij de overtuiging uitspreekt dat de mens wat goeds van zijn leven moet maken. In zekere zin is ‘Un requiem athée’ dan ook een troostrijk lofdicht op het leven: geniet van het leven en accepteer de dood.

De componist, Nanne van der Werff, volgt met zijn moderne en eclectische muziek de tekst van Onfray nauwgezet. In Onfrays requiem is de dood veel aanwezig en de componist vertaalt dat literaire motief door de “blue note” tot leidend muzikaal motief te maken. Waar het leven benadrukt of gevierd wordt, klinkt de muziek van Van der Werff levendiger.

Groninger Vergezichten

Ons komende project “Groninger Vergezichten” staat geheel in het teken van Groninger componisten.

Geheel in het teken van de NVE-traditie voeren we eigentijds werk uit, ditmaal met de nadruk op het “Requiem Athée”, een compositie van Nanne van der Werff, op basis van een tekst van de Franse filosoof Michel Onfray. Het instrumentaal ensemble ‘isaac’ begeleid het NVE hierin.

Tijdens de concerten wordt in het kader van de Groninger vergezichten werk geëxposeerd van de kunstschilder Gerard Oostra.

Meer nieuw volgt binnenkort.

 

Kerstvloed zeventien17

Op zondag 10 december voert het NVE samen met Jong Vocaal Groningen en Tous les Oiseaux d’Europe “The Ballad 0f the Salt Water” uit. Dit is een indrukwekkende nieuwe compositie van Douwe Eisenga voor 3koren en orgel (Eeuwe Zijlstra).